1956 Devrimi Anıtı

1956 Devrimi, bahsi geçen yılda Macaristan’daki Sovyetler Birliği destekli Stalinist hükümete karşı başlatılan halk hareketi olarak tanımlanıyor vikipedi’de. Merak edenler için detaylı bilgi Macar Devrimi‘nin vikipedi sayfasında anlatılıyor.

[toggle title=”1956 Macar Devrimi” open=”false” icon=”star”]

Macar Devrimi, 1956 yılında Macaristan’daki Sovyetler Birliği destekli Stalinist hükümete karşı başlatılan halk hareketi.

Moskova’ya bağlılığıyla tanınan ve 1952’de Macaristan İşçi Partisi sekreterliğinin yanı sıra başbakanlığı da üstlenen Mátyás Rákosi, SSCB lideri Stalin’in ölümünden kısa bir süre sonra Temmuz 1953’te bu görevini İmre Nagi’ye bıraktı. Siyasi baskıları yumuşatarak bazı ekonomik reformlara girişen Nagy, Moskova’nın desteğini yitirince 1955 ilkbaharında görevden alınarak partiden atıldı. Rákosi eski konumunu elde ederek reformcu gelişmeyi durdurduysa da, Temmuz 1956’da bu kez bütün görevlerinden uzaklaştırıldı. Sovyet lideri Nikita Kruşçev’in bu tutumunun temelinde daha önce Rákosi’yle sürtüşen Yugoslavya lideri Tito’yla ilişkileri düzeltme amacı yatıyordu. Rákosi’nin yerini alan Ernő Gerő ilk iş olarak reformcu çizgiye ödün verilmeyeceğini açıkladı.

Ama Nagy döneminde temelleri atılan adımlar, SSCB’de Stalin’e karşı başlatılan kampanya ve Polonya’daki gelişmeler Macarlar arasında değişim isteğini güçlendirmiş bulunuyordu. 23 Ekim 1956’da Budapeşte’de öğrencilerin yetkililere bir dilekçe sunmak üzere düzenlediği yürüyüş halktan da geniş destek gördü. Gerő’nün sert demeci üzerine polisin kalabalığa ateş açmasıyla barışçı gösteriler bir anda ayaklanmaya dönüştü. Ordu birliklerinin de ayaklanmacılara katılmasıyla halk silahlanmaya başladı. Ülkenin hemen her kentinde yerel konseyler ortaya çıktı. Köylüler kamulaştırılmış arazileri işgal etmeye girişti. Bürokrasi ve kolluk kuvvetleri hızla dağılmaya başladı. Yeniden iktidara gelen Nagy’nin üst üste verdiği ödünler, geçmişteki siyasi partilerin canlanarak neredeyse iktidara ortak olmasına yol açtı. Kilise de eski gücüne kavuştu.

Sovyet birliklerinin Macaristan’dan çekildiği sırada, Nagy 1 Kasım’da Varşova Paktı’ndan ayrılma kararını açıklayarak Birleşmiş Milletler aracılığıyla büyük devletlerin korumasını istedi. Bu gelişme üzerine takviye edilerek geri döndürülen Sovyet birlikleri Budapeşte’yi işgal etti; Nagy Yugoslavya’nın Budapeşte’deki büyükelçiliğine sığınırken, reformcu önderlerin çoğu tutuklandı. Bu sırada Nagy hükümetinde görev almış János Kádár, karşıdevrimin bastırılmasından sonra reformlara gidilmesini öngören bir programla yeni bir hükümet kurulduğunu açıkladı. Sovyet birliklerine karşı silahlı direniş bir gecede kırıldı. İşçilerin başlattığı genel grevin sona erdirilmesi ise birkaç haftayı aldı. Düzenin sağlanmasından sonra geniş çaplı tutuklamalara girişildi. Bu arada 150 bin kadar Macar yurtdışına kaçtı.

Bu olaydan sonra, Time dergisi 1956 yılında Macar halkını, “Macar Özgürlük Savaşçıları” olarak “Yılın Adamı” seçmiştir.

[/toggle]

~

Városliget’in (Şehir Parkı) hemen yanı başında yer alan, yaklaşık 1 km uzunluğunda, arnavut kaldırım taşı (başka bir adı var mı acaba?) ile kaplanmış 1956 Anıt Alanı‘nda yer alan iki eserden birisi 1956 Devrim Anıtı. Aynı alanda yer alan bir diğer görülesi yapı ise: TimeWheel.

Anıt.jpg

Üstten bakıldığında, bir araya gelen ve güçlenen bir kalabalığı temsil ettiği söylenebilir.

Arka kısımları seyrek, kısa, paslı demir bloklardan oluşuyor. Önlere doğru ilerledikçe demir blokların boyları uzuyor, pasları azalıyor ve gittikçe güçlenen bir yapı görünüşü kazanıyor. Ve en önünde yekpare, pırıl pırıl parlayan metal bir bölümle yükselerek sonlanıyor. Güneşli bir günde, gerçekten muazzam bir görüntüye sahip. Kahramanlar Meydanı’na yürüyürek 2-3 dakikalık mesafede, az bilinen bir yer. Gitmişken mutlaka uğranmalı.

Paslı Demir.jpg

IMG 7820

Anıt.jpg

Yan Görünüş.jpg

Önden.jpg

Arka2.jpg

Murat Eray KORKMAZ

Yer içer, gezer tozar, okur yazar. Biriktirir. #kitapmeraki #saatmeraki #kalemmeraki.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.